Yaşam

Avukat Sevil Ceylan Erkat: ‘Israrlı takip’ yasada ama caydırıcı olması için ceza miktarı artmalı

Nur Kaplan

ANKARA – 25 Kasım Bayana Yönelik Şiddete Karşı Memleketler arası Uğraş Günü’nde bayanlar hayatın farklı alanlarında yaşadıkları şiddet tiplerine karşı yürüttükleri çabayı çeşitli aktiflik ve aksiyonlarla daha yüksek sesle lisana getiriyor. Bayanların maruz kaldığı şiddet biçimleri ortasında en fazla fizikî şiddet öne çıksa da, hukuksal davalara husus olan pek çok farklı şiddet tipi mevcut.

Türkiye’de bayan örgütlerinin uzun yıllar vermiş olduğu uğraş sonucu ‘ısrarlı takip’ geçtiğimiz mayıs ayında Türk Ceza Kanunu’na hata olarak girdi. Bu cürüm kapsamında faile 6 aydan 2 yıla kadar mahpus cezası verilebilecek.

Bir kişinin ısrarlı biçimde takip ediliyor olmasının kanunda tanımlanması, bayana yönelik şiddetin önlenebilmesi ismine kıymetli bir adım olarak yorumlanırken, maddede birtakım düzenlemelere gereksinim olduğu değerlendirmeleri de yapılıyor.

‘ISRARLI TAKİP İSTANBUL SÖZLEŞMESİ İLE HUKUK SİSTEMİMİZDE DAHA ÖNCE YER ALDI’

Ankara Barosu Bayan Hakları Merkezi Lideri Avukat Sevil Ceylan Erkat ile mevzuata giren ısrarlı takip kabahatini, cezaların caydırıcılık istikametini ve maddede yapılması gereken değişiklikleri konuştuk.

Kadınların yıllardır verdiği çabanın sonucunda “Israrlı takip” TCK’ye girdi. Bu cürüm nasıl tanımlanıyor?

Türk Ceza Maddesi’nde, “Israrlı bir formda; fiziken takip etmek ya da haberleşme ve bağlantı araçlarını, bilişim sistemlerini yahut üçüncü bireyleri kullanarak temas kurmaya çalışmak suretiyle bir kimse üzerinde önemli bir huzursuzluk oluşmasına ya da kendisinin yahut yakınlarından birinin güvenliğinden telaş duymasına neden olmaktır” şeklinde düzenlenmiştir. İstanbul Sözleşmesi’nin 34’üncü maddesindeki tanımı ise “Başka bir şahsa yönelik olarak gerçekleştirilen ve bu şahsın kendisini inançta hissetmesini önleyecek biçimde korkutacak, kasıtlı bir biçimde tekrarlanan tehditkâr davranışlar” formundadır. Her ne kadar İstanbul Sözleşmesi’nden çekilme kararı verilmiş ise de aslında ısrarlı takibin İstanbul Mukavelesi ile hukuk sistemimizde daha evvel yer aldığını tabir etmek yerinde olacaktır.

‘SİSTEMATİK EYLEMLER BÜTÜNÜ’

Israrlı takip; daima telefonla aramak, ileti, e-mail göndermek, mağduru sokakta, caddede, dijital araçlarla takip etmek, toplumsal medya platformlarında daima takip isteği atmak üzere birçok hareketle meydana gelebilir. Kişinin kendini inançta hissetmesini engelleyen, ömrünü kaygı ve tehdit altında geçirmesine sebep olan sistematik aksiyonlar bütünü olarak söz edebiliriz. Bu kabahatin faili de mağduru da herkes olabilir. Lakin elbette, toplumsal cinsiyete dayalı şiddet nedeniyle bu hatanın mağduru daha çok bayanlar olmaktadır.

Ankara Barosu Bayan Hakları Merkezi Lideri Avukat Sevil Ceylan Erkat


‘6 AY İÇİNDE SUÇ DUYURUSUNDA BULUNULABİLİR’

Israrlı takip cürmünün oluşması için bu hareketin ne kadar mühletle devam ediyor olması gerekiyor? Buna maruz kalan kişi en geç ne vakit şikâyetçi olabilir?

Önemli olan failin aksiyonunu tekrarlayan biçimde en az iki sefer yapmasıdır. Mühlete ait maddede bir düzenleme bulunmamaktadır. Şikâyete bağlı bir cürüm olduğundan, son aksiyon tarihinden itibaren 6 ay içinde hata duyurusunda bulunulabilir.

‘FARKLI HAREKETLER, ZAMAN VE MEKÂNLAR ISRAR İRADESİ’

Israrlı takip hatasında daima tıpkı davranışın sergilenmesi mi gerekir yoksa takibin farklı aksiyon tipleriyle devam ediyor olması da hata olarak kabul edilir mi?

Suçun oluşması için, hususta belirtilen seçimlik hareketlerin ısrarlı biçimde yapılması gerekmektedir. Israr, fiilin haksızlık içeriği bakımından cezayı gerektirecek boyuta erişmesini söz eden bir ölçüttür. Fail, hususta belirtilen seçimlik hareketlerden birini ısrarla tekrarlayacağı üzere, farklı seçimlik hareketleri farklı yer ve vakitlerde tekrarlamak suretiyle de ısrar iradesini gösterebilir. Ayrıyeten, bu hatanın oluşabilmesi için ısrarlı takip fiilinin mağdurun üzerinde önemli bir huzursuzluk oluşturmasına ya da kendisinin yahut yakınlarından birinin güvenliğinden telaş duymasına neden olması gerekir.

‘ISRARLI TAKİBİN CEZASI CAYDIRICI NİTELİK TAŞIMASI AÇISINDAN YETERLİ DEĞİL’

Israrlı takip hatasının cezası sizce kâfi mi?

Israrlı takibin kolay hali için 6 aydan 2 yıla kadar mahpus cezası kanunda düzenlenmiştir. Cürmün nitelikli halinde ise faile 1 yıldan üç yıla kadar mahpus cezası verilir. Cürmün, çocuğa ya da ayrılık kararı verilen yahut boşandığı eşe karşı işlenmesi, mağdurun okulunu, iş yerini, konutunu değiştirmesine ya da okulunu yahut işini bırakmasına neden olması, hakkında uzaklaştırma ya da konuta, okula yahut iş yerine yaklaşmama önlemine karar verilen fail tarafından işlenmesi hâlinde nitelikli hali kelam konusu olur. Israrlı takibin cezası caydırıcı nitelik taşıması açısından kâfi değildir. Türk Ceza Kanunu’nda bu kabahati işleyen faile verilecek olan ceza, iki yıl, daha az yahut isimli para cezası olursa sanığın da kabulüyle mahkemece Kararın Açıklanmasının Geri Bırakılmasına karar verilebilecektir. Bu nedenle, kararın açıklanmasının ertelenmesi kapsamında olmaması için ceza ölçüsünün artırılması gerekir. Aksi durumda verilen cezanın caydırıcı olma özelliği az olacaktır.

.


UZLAŞMA YOK, PARA CEZASI VE VAKİT AŞIMI VAR

Israrlı takip hatasında taraflar ortası uzlaşma olabilir mi?

Yasal düzenleme uyarınca, ısrarlı takip kabahati uzlaştırma kapsamında değildir.

Suç, para cezasına dönüşebilir mi?

Yargılama sonucunda verilecek ceza 1 yıl ve daha az vadeli bir ceza ise, cezanın isimli para cezasına dönüştürülerek infaz edilmesi mümkündür.

Israrlı takip davalarında vakit aşımı müddeti var mı?

Evet, 8 yıl…

27 Mayıs 2022 tarihinde yürürlüğe giren ısrarlı takip hatasından bugüne kadar kaç kişi ceza aldı?

Adalet Bakanlığı’nın yayınladığı en yeni “adalet istatistikleri raporu” 2021 yılına aittir. Kabahatin TCK’ya girdiği tarih itibariyle şimdi bir bilgi bulunmamaktadır.

.


‘YAPTIRIM DAHA ÜST SINIRDAN DÜZENLENMELİ’

Türkiye’de bayana yönelik şiddetin önlenmesi ismine ısrarlı takip cürmünün yasalaşması değerli bir adım olarak bedellendiriliyor. Siz buna katılıyor musunuz?

Kadına Yönelik şiddeti tedbire kapsamında 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’na, 27/05/2022 tarihli 7406 sayılı kanun ile hata olarak düzenlenmiştir. Ceza yasasında yaptırıma bağlanan bir kabahat tipi olarak düzenlenmesi elbette olumludur. Değerli olan yasa kararlarının tesirli bir formda uygulanıp uygulanmadığı konusudur. İstanbul Sözleşmesi’nin kaldırılmasını takip eden süreçte ısrarlı takip cürmünün Türk Ceza Kanunu’nda yer alması, bayan gayretinin değerli kazanımlarından biridir. Her ne kadar bayan haklarına yönelik ümitsizliğe yol açan gelişmeler yaşansa da; ısrarlı takibin TCK’da bir kabahat olarak yer alması gayretin kazanımlarına devam ettiğinin göstergesidir. Bayanın, bayan olması sebebiyle maruz kaldığı şiddetin görünümlerinden biri olan ısrarlı takibin bir yaptırımla düzenlenmesi olumlu bir gelişme olmakla birlikte yaptırımın daha üst bir huduttan düzenlenmesi muhtaçlığı açıktır.

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

-
Başa dön tuşu